Το μαρτυρικό τέλος του Μητροπολίτη Κυδωνιών Γρηγορίου, και άλλων Αϊβαλιωτών

της Αλέκας Λεώνη

Όλοι ξέρουμε την αποτρόπαια σφαγή και το μαρτύριο που υπέστη ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Είναι άλλωστε τόσο γνωστή η βαρβαρότητα την οποία υπέστη στις 27 Αυγούστου 1922 στη Σμύρνη. Σχεδόν άγνωστο όμως είναι το τέλος το οποίο υπέστησαν (λίγο αργότερα) στις 3 Οκτωβρίου του 1922, o Μητροπολίτης Κυδωνιών Γρηγόριος, Ιερείς και πλήθος συμπατριωτών τους. Ας αφήσουμε τον Ακαδημαϊκό Ηλία Βενέζη, αιχμάλωτος κι αυτός των Τούρκων που έζησε την τραγωδία και που υπήρξε ένας εκ των ελαχίστων που γλίτωσε το θάνατο, να μας περιγράψει τα γεγονότα:
ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΟΥ ΑΙΒΑΛΙΟΥ
(Από το βιβλίο του Ηλία Βενέζη, ‘Μικρασία Χαίρε’, σελ. 45)

«Ο Κυδωνίων Γρηγόριος έμεινε στην πόλη με τα γυναικόπαιδα, έκανε ό,τι του περνούσε για τη σωτηρία του ποιμνίου του, διαβήματα εκκλήσεις προς τους Τούρκους, νομίζοντας πως......

Όταν το λιμάνι της Πάτρας γέμιζε πρόσφυγες της Μικράς Ασίας - Πώς κατέγραψε ο Τύπος της εποχής την άφιξη των Μικρασιατών - Οι έρανοι, η στέγαση, οι αναζητήσεις

Η Σμύρνη καίγεται, τα παράλια της Μικράς Ασίας αδειάζουν από το Ελληνικό στοιχείο. Είτε με τη φυγή, είτε με τον θάνατο...Το όραμα του Ελευθερίου Βενιζέλου για τη Μεγάλη Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών αποτυγχάνει και η κατάληξη είναι τραγική.

Η προκυμαία της Σμύρνης πλημμυρίζει από Έλληνες που προσπαθούν να σωθούν από τον εχθρό και δεν πρόκειται για έναν απλό «συνωστισμό». Η θάλασσα είναι η μόνη έξοδος. Οι μέχρι τότε νοικοκυραίοι, επιτυχημένοι επιχειρηματίες, οι κυράδες των αρχοντικών, με παιδιά στην αγκαλιά, με τα ρούχα που φορούν κι ελάχιστα, σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχοντα, μέσα σ΄ένα μπόγο, προσπαθούν να μπουν σ΄ένα καράβι, για να σωθούν.

Με τον τροχό της ζωής να φέρνει τα πάνω κάτω, με επιρροές του κοσμοπολιτισμού, πρόσφυγες πλέον, παίρνουν τον δρόμο για την Ελλάδα. Eκδιώχνονται ως Έλληνες και σε ορισμλενες περιπτώσεις του υποδέχονται ως τουρκόσπορους...

Κιρκιντζές, Τα Ματωμένα Χώματα

Στο τελευταίο μου ταξίδι απέναντι από τη Ρόδο, βρέθηκα στο χωριό Κιρκιντζές – ύστερα από 12 χρόνια. Αν το όνομα δεν σας λέει κάτι, σας θυμίζω πως είναι το ελληνικό χωριό, όπου γυρίστηκε η γνωστή τηλεοπτική σειρά «Ματωμένα Χώματα».

Δείγμα παραδείσου

Θεωρώ σκόπιμο, αντί προλόγου, να σας δώσω μια μικρή περιγραφή του Κιρκιντζέ, έτσι όπως την παρουσιάζει η συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου:

«Αν υπάρχει αυτό που λένε παράδεισος, το χωριό μας, ο Κιρκιντζές, ήταν ένα δείγμα του. Κοντά στο Θεό ζούσαμε, ψηλά, ανάμεσα σε κατάφυτα βουνα, και ξαγναντεύαμε ολόκληρο τον καρπερό κάμπο της Έφεσος, που ήτανε δικός μας ίσαμε τη θάλασσα, ώρες δρόμο, όλο συκομπαχτσέδες και λιόδεντρα, καπνά, μπαμπάκια, στάρια, καλαμπόκια και σουσάμια. Μεγαλοτσιφλικάδες δεν είχαμε στον Κιρκιντζέ να ρουφούν το μεδούλι μας....

40 σπάνιες φωτογραφίες από την καταστροφή της Σμύρνης.

Μέσα από τη συγκλονιστική αφήγηση μιας νεαρής Σμυρνιάς και με τη βοήθεια του Φωτογραφικού Αρχείου του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, αναβιώνει την πιο σκοτεινή σελίδα του ελληνισμού της Μικράς Ασίας , 94 χρόνια μετά τη σφαγή και την πυρπόληση της Σμύρνης το Σεπτέμβριο του 1922

«Οι γονείς μου κατοικούσαν στη Σμύρνη και ωνομάζοντο Ανδρομάχη και Κωνσταντίνος Χατζημάρκου. Ο πατέρας μου είχε ξενοδοχείο ύπνου, καφενείο και ηλεκτροκίνητο καφετριβείο “η Μόκα” στην προκυμαία της Σμύρνης. Γεννήθηκα στη Σμύρνη, στο ξενοδοχείο μας, στες 15 Μαρτίου του 1909.

Επειδή οι αδελφές μου μεγάλωσαν και δεν ήθελε ο πατέρας μου να ζούμε στο ξενοδοχείο, κατοικήσαμε σ’ άλλο προάστειο, τον Κιός Τεπέ. Το σπίτι μας ήταν μία ωραία έπαυλις σ’ένα ύψωμα, από όπου εφαίνετο ωραία η κίνησις του κόλπου…...

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΡΩΜΙΟΙ ΠΟΥ ΕΚΑΝΑΝ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ΝΑ…ΤΡΕΜΟΥΝ ΣΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ ΤΟΥΣ!

 

Γράφει ο Νίκος Χειλαδάκης

Μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας της Κωνσταντινούπολης φέρνει στο φως η τουρκική εφημερίδα Sözcü, με τον χαρακτηριστικό τίτλο, «Ünlü İstanbul kabadayıları», δηλαδή, «Οι φημισμένοι Καπανταήδες της Κωνσταντινούπολης».

Σύμφωνα με την ίδια την τουρκική εφημερίδα, στη Κωνσταντινούπολη του δεκάτου ένατου αιώνα τέσσερεις Ρωμιοί Καπανταήδες είχαν κυριαρχήσει στον κόσμο της νύχτας και όχι μόνο και είχαν γίνει κυριολεχτικά ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων, καθώς δεν λογάριαζαν τίποτα και επέβαλλαν παντού την κυριαρχία τους αψηφώντας και συχνά γελοιοποιώντας την αστυνομία και τους τζανταρμάδες του σουλτάνου.....

Εκπληκτικό αφιέρωμα που δεν πρέπει να χάσει κανένας Έλληνας: Οδοιπορικό στις "ματωμένες" εκκλησίες της Μικράς Ασίας - Ο κύκλος του τουρκικού μίσους που σήμερα "δείχνουν" το δήθεν Ευρωπαϊκό τους πρόσωπο... (Φωτογραφίες)

Οδοιπορικό σε Ιωνία και Αιολίδα

Η βεβήλωση των ιερών χώρων είχε να κάνει με τη μισαλλοδοξία, το φανατισμό και τη βαρβαρότητα

Μια περιήγηση στα παράλια της Μικράς Ασίας πάντα περικλείει ανάμεικτα συναισθήματα, από θαυμασμό στον πολιτισμό των Ρωμιών πριν τον ξεριζωμό τους, έως την πικρή γεύση της τύχης του τόπου και των μνημείων του.

Σε κάποιες περιπτώσεις η αίσθηση της καπνιάς της καταστροφής δεν μπορεί να σβήσει κι ας έχουν περάσει ενενήντα τόσα χρόνια, ενώ τουλάχιστον αμηχανία σε καταλαμβάνει, αφού δεν μπορείς να προσδιορίσεις αν είναι καλύτερα που σήμερα η γειτονική χώρα «δείχνει» το δήθεν ευρωπαϊκό της πρόσωπο, με τη μερική συντήρηση των θρησκευτικών για μας μνημείων, με ότι συνεπάγεται αυτό, καλό ή κακό, ή μέχρι χθες, που η μισαλλόδοξη και φονταμελιστική της μέχρι πρότινος πολιτική, ειλικρινής τουλάχιστον στις θέσεις και τις προθέσεις της, κατά τα άλλα.

Αποθήκες, στάβλοι ή απλά μισοερειπωμένα χαλάσματα, οι ελάχιστες χριστιανικές εκκλησιές της Ερυθραίας που επέζησαν του 1922, χρησιμοποιούνται κάποιες σαν....

Η ιστορική πρώτη λειτουργία στον Αγιο Χαράλαμπο του Τσεσμέ από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο (βίντεο)

O Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος λειτούργησε ανήμερα της γιορτής του θαυματουργού Αγίου και πολιούχου των Τσεσμελήδων για πρώτη φορά μετά την καταστροφή του 1922, στον ανακαινισμένο Ναό του Αγίου Χαραλάμπους Κρήνης (Τσεσμέ), μετά από σχετική άδεια των αρχών.

Θεοφάνεια στην Σμύρνη 94 χρόνια μετά... (φωτογραφίες - βίντεο)

Όλα ξεκίνησαν στη μικρή εκκλησία της Αγίας Φωτεινής όπου πραγματοποιήθηκε η λειτουργία των Φώτων. Και μετά μια περίεργη για τη Σμύρνη και τους σύγχρονους Σμυρνιούς πομπή με εξαπτέρυγα, εικονίσματα, μια πομπή δεκάδων ανθρώπων, βάδισε προς τη θάλασσα...

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙΡΩΝ, Η ΠΡΩΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ

 

Γράφει ο Νίκος Χειλαδάκης 

Μέσα σε ένα μεγάλο κήπο με πορτοκαλιές ήρθε τελείως απροσδόκητα στο φως της ημέρας η πρώτη, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, μεγάλη χριστιανική εκκλησία της ευρύτερης Μικράς Ασίας.

Θυρανοίξια Της Πρώτης Ορθόδοξης Εκκλησίας Μετά το 1922

ΣΤΙΣ 15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ

Ιστορικές στιγμές για μία ακόμη φορά θα ζήσουν όσοι βρεθούν την Κυριακή 15 Νοεμβρίου στην Αλάνια της Τουρκίας, εκεί όπου για πρώτη φορά μετά το 1922 θα τελεστούν τα θυρανοίξια της πρώτης ορθόδοξης Εκκλησίας, της Παναγίας της Πισιδιώτισσας..... 

Η εικόνα αυτή της Παναγίας, όπως φαίνεται από τις γραπτές πηγές, είναι μία από τις αρχαιότερο βυζαντινές εικόνες. Ο ναός στον οποίον βρισκόταν αποθησαυρισμένη είχε κτιστεί πρός τιμήν της Θεοτόκου και ήταν στην πόλη Σωζόπολη της Πισιδίας, το σημερινό Uluborlu, γι αυτό και ονομάστηκε Πισιδιώτισσα. 

Η ύπαρξη της εικόνας στη Σωζόπολη μαρτυρείται μέχρι και τον 8ον αιώνα, οπότε παύουν να υπάρχουν πληροφορίες για αυτήν. Η σπάνια ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει η παράσταση την βρεφοκρατούσας αυτής Θεοτόκου είναι ότι βαστάζει τον Χριστό με το αριστερό χέρι, ενώ με το δεξί ευλογεί......

Η σφαγή του Μητροπολίτη Κυδωνιών Γρηγορίου από τους τσέτες στις 3-10-1922

Ο μητροπολίτης Κυδωνιών Γρηγόριος (Αναστάσιος Αντωνιάδης ή Σαατσόγλου ή Ωρολογάς) γεννήθηκε στη Μαγνησία το 1864. Ξεκίνησε ως ιεροκήρυκας, υπηρέτησε ως μητροπολίτης σε τρεις μητροπόλεις και εργάστηκε με ζήλο για το ποίμνιό του και για τα εθνικά θέματα. Ως μητροπολίτης Κυδωνιών συνεργάστηκε στενά με τον μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο.

Το 1902 ο Γρηγόριος χειροτονήθηκε μητροπολίτης στη Στρωμνίτσα και κινδύνεψε πολλές φορές από το βουλγαρικό κομιτάτο. Έγιναν πολλές απόπειρες δολοφονίας του αλλά το ποίμνιό του ήταν εκείνο που τον προστάτευσε.....

Ἀπὸ τὴν Σμύρνη στὴν Χειμάρρα

Γράφει ὁ Θεοφάνης Μαλκίδης

Συνηθίζεται νὰ λέγεται ὅτι τὸ ἔγκλημα ποὺ δὲν τιμωρεῖται ἐπαναλαμβάνεται. Αὐτὸ ποὺ τελεῖ ὁ θύτης, αὐτὸ ποὺ βιώνει τὸ θύμα, ὅταν δὲν τιμωρεῖται ἐπαναλαμβάνεται καὶ μάλιστα μὲ τραγικότερο καὶ πιὸ ἐπώδυνο τρόπο.

Τὴν Κυριακὴ πρὸ τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, ἡ Ἐκκλησία καὶ ὁ λαός μας, τιμᾶ τὴν μνήμη τῶν Ἁγίων Μαρτύρων τῆς Πίστεως καὶ τῆς Πατρίδος, κληρικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν μαρτύρια καὶ βρῆκαν φρικτὸ θάνατο, τὶς ἡμέρες κατὰ τὶς ὁποῖες ἐξελίχθηκε ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφή.

Ὁ Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, ὁ Κυδωνιῶν Γρηγόριος μαζὶ μὲ τοὺς 38 ἱερεῖς του, ὁ Μοσχονησίων Ἀμβρόσιος καὶ οἱ 9 ἱερεῖς τῆς συνοδείας του, ὁ Ἰκονίου Προκόπιος, ὁ Ζήλων Εὐθύμιος, ὁ Ἀρχιμανδρίτης Πλάτων καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ἦταν ἡ προσφορὰ τῆς ἀγωνιζόμενης Μικρασιατικῆς ἐκκλησίας στὴ θυσία τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Δυστυχῶς πρὶν δολοφονηθοῦν πρόλαβαν νὰ δοῦν καὶ τὴν καταστροφὴ τῶν ἐκκλησιῶν ὅπου λειτουργοῦσαν.....

Βίντεο – αφιέρωμα στον ξεριζωμό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας

Μετά το βίντεο με τίτλο «ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΓΩ ΞΥΠΝΑΩ ΚΑΙ ΚΟΙΜΑΜΑΙ» δημιουργήσαμε ένα βίντεο αφιέρωμα στον ξεριζωμό του Ελληνισμού από τη Μικρά Ασία. 

Ευχόμαστε να σας αγγίξει και να το προωθήσετε, για να κρατούμε τις μνήμες μας ζωντανές και να υπενθυμίζουμε σε αυτούς που μιλούν για συνωστισμούς, ότι παρά τους διωγμούς, τους εκτοπισμούς και τις γενοκτονίες, ο Ελληνισμός ήταν, είναι και θα είναι ζωντανός.  

ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: ΘΑΛΑΣΣΑ Ο ΠΟΝΟΣ

ΤΡΕΙΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΕΣ, ΜΙΑ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

Γράφει ο Νίκος Χειλαδάκης

Στις αρχές του εικοστού αιώνα διαπράχτηκε η φρικτή γενοκτονία των χριστιανών της Μικράς Ασίας, των χριστιανών της Ανατολής, Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων.

Σχεδόν εκατό χρόνια μετά ο καιρός ωρίμασε ώστε με μια κοινή στρατηγική να προωθηθεί η διεθνής αναγνώριση αυτής της γενοκτονίας συνολικά.
«Δεν είχε ακόμα χαράξει, έλεγε ο πατέρας μου, όταν όλο το χωριό ξεκίνησε με θρήνους συνοδεία μερικών ζαπτιέδων, (Τούρκων χωροφυλάκων), παίρνοντας τον δρόμο της εξορίας, με πολύ λίγα από τα υπάρχοντά τους, αφού τα πάντα έπρεπε να τα εγκαταλείψουν, γυναίκες, παιδιά και γέροι......

Ο Κυδωνιών Γρηγόριος (+1922)

Τον Αύγουστο του 1922, ο προδομένος Ελληνικός στρατός, έχοντας φθάσει πλησίον της Άγκυρας μετά από μια σειρά νικηφόρων μαχών επί 3 έτη, διατάσσεται να αποχωρήσει από το μέτωπο και να εκκενώσει τη Μικρά Ασία, εγκαταλείποντας ανυπεράσπιστους τους αμάχους ελληνικούς πληθυσμούς. Οι Τούρκοι κυριεύουν τα εδάφη που αφήνουν οι Έλληνες στρατιώτες, και φθάνουν ως τα παράλια. Η 29η Αυγούστου ήταν η αποφράδα ημέρα για τις Κυδωνίες, το μαρτυρικό Αϊβαλί, το οποίο περιήλθε και πάλι στους Τούρκους. Οι δημογέροντες της Ελληνικής αυτής πόλης, μαθαίνοντας ότι οι Τούρκοι έρχονται προς την πολιτεία τους σφάζοντας τους χριστιανούς και ερημώνοντας τα πάντα, αποφασίζουν να προϋπαντήσουν οι εκκλησιαστικές και δημοτικές αρχές της πόλης στις 6 Σεπτεμβρίου τον τουρκικό στρατό που θα έμπαινε και επισήμως στις Κυδωνίες, ώστε να εξευμενίσουν τις άγριες διαθέσεις τους, όπως και έγινε μόνο που οι Τούρκοι δεν έδωσαν καμία σημασία στους Έλληνες φοβούμενοι πληροφορίες ότι στην πόλη υπήρχε κρυμμένο πολεμικό υλικό.........

Ημέρα Μνήμης για τους Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας στη βουλή της Νέας Νότιας Ουαλίας

Το κοινοβούλιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στην Αυστραλία

του  Σ. Χατζημανώλη

Τα θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, της Ανατολίας και της Ανατολικής Θράκης, τιμήθηκαν σε ειδική εκδήλωση στη πολιτειακή Βουλή της Νέας Νότιας Ουαλίας. 

Οι Ποντιακοί σύλλογοι της Πολιτείας, «Ποντοξενιτέας», «Παναγία Σουμελά» και «Διογένης» (Wollongong), τίμησαν από κοινού τη μνήμη των προγόνων τους, καθώς και αυτούς που πρωτοστάτησαν στα πρόσφατα ψηφίσματα αναγνώρισης της γενοκτονίας στο πολιτειακό κοινοβούλιο της Νέας Νότιας Ουαλίας.

Στους χαιρετισμούς τους, ο κ. David Clarke (Υφυπουργός Δικαιοσύνης της Νέας Νότιας Ουαλίας από το Φιλελεύθερο Κόμμα) και ο Αιδεσιμώτατος Fred Nile (Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα), που πρωτοστάτησαν στην αναγνώριση της Ποντιακής Γενοκτονίας από τη Νέα Νότια Ουαλία) αναφέρθηκαν στην αντιμετώπισή τους με απειλές, πιέσεις και απόπειρες δωροδοκίας εκ μέρους των Τουρκικών αρχών στην 'Αγκυρα και στην Αυστραλία..........

Ίσως τώρα η Ρεπούση αλλάξει γνώμη περί συνωστισμού: Ακόμα και οι Τούρκοι αναγνώρισαν τη σφαγή των Ελλήνων στη Σμύρνη

Απορούμε αν η Ρεπούση πλέον θα μπορεί να μιλάει ακόμα για «συνωστισμούς» στη Σμύρνη και όχι για σφαγή των Ελλήνων. Ίσως ο στόχος δεν είναι να αποδειχθεί αν όντως έγινε σφαγή ή όχι αλλά να διαμορφωθεί μια άποψη στη νεολαία ιδιαίτερα ότι δεν είχε γίνει και κάτι το τόσο σοβαρό στη Σμύρνη.

Όπως αναφέρεται σε ένα πραγματικά εκπληκτικό δημοσίευμα της μεγαλύτερης κυκλοφορίας τουρκικής εφημερίδας, Zaman, έγινε στην Σμύρνη, (ακούστε κύριοι τουρκολάγνοι), τελετή για τα θύματα της μεγάλης πυρκαγιάς και της σφαγής των χριστιανών της ιστορικής ελληνικής πόλης κατά τα γεγονότα του 1922!

Το πιο εντυπωσιακό στην τελετή αυτή, είναι ότι αναρτήθηκε και πανό το οποίο έγραφε στα τουρκικά, «13-18 Σεπτεμβρίου 1922.......

Σμύρνη 2500 Χρόνια Ελληνικός Πολιτισμός (βίντεο)

Η Σμύρνη μας πρίν τό 1922. Η Σμύρνη ήταν μία μεγαλούπολη πολύ πιό πλούσια καί ανώτερη από τήν Αθήνα. Ποτέ δεν θα ξεχάσουμε τά κατακτημένα από τόν ξένο εισβολέα εδάφη μας. Ποτέ δέν θά ξεχάσουμε τούς νεκρούς μας από τήν άλλη άκρη του Αιγαίου, επειδή τό θέλουν οι προδότες της πολιτικής, της δημοσιογραφίας καί της Αριστεράς.

Δείτε τα βίντεο

Προφητικά λόγια του Χρυσοστόμου κατά την ώρα της χειροτονίας του σε Μητροπολίτη Δράμας το 1902

"Ζητώ μεγάλον Σταυρόν, επί του οποίου θα δοκιμάσω την ευχαρίστησιν, καθηλούμενος και μη έχω έτερον τι να δώσω προς σωτηρίαν της ημετέρας λατρευτής πατρίδος, να δώσω το αίμα μου.

Ούτως εννοώ το έπ' εμοί την ζωήν και την αρχιερωσίνην"... "...και η μίτρα, έλεγε, την οποίαν αι άγιαι χείρες σου εναπέθεσαν επί της κεφαλής μου, εάν πέπρωται, να απολέση ποτέ την λαμπηδόνα των λίθων της θα μεταβληθεί εις ακάνθινον στέφανον μάρτυρος ιεράρχου"..........

Μια συγκλονιστική ιστορία από τη Μικρασιατική καταστροφή.

Βλάση Αγτζίδη 

Η αφήγηση ενός αιχμαλώτου των Τούρκων – Ηλία Βενέζη.

«Ενα πρωί μάς παίρνουν καμιά εξηνταριά σκλάβους, για μικρή αγγαρειά.

Είναι λίγο όξω απ’ τη Μαγνησά.

Δίπλα στις ράγες του σιδηρόδρομου τελειώνει μια μεγάλη χαράδρα, ανάμεσα στο Σίπυλο.

Τη λέν «Κηρτίκ-ντερέ”.

Μες σ’ αυτήν τη χαράδρα λογαριάζαν πως θα σκοτωθήκαν ίσαμε σαράντα χιλιάδες χριστιανοί απ’ τη Σμύρνη και τη Μαγνησά, αρσενικοί και θηλυκοί.

Τις πρώτες μέρες της καταστροφής.

Τα κορμιά λιώσανε το χειμώνα, και το νερό της χαράδρας που κατέβαινε από ψηλά έσπρωξε τα κουφάρια προς τα κάτω….